Informacje

18.01.2018 06:34 Groza ruin, radość odbudowy

Zdjęcia zapomnianego fotografa. Tak miasto podniosło się z ruin

SERWISY:



Muzeum Powstania Warszawskiego kupiło wyjątkową kolekcję zdjęć. Fotografie Leonarda Jabrzemskiego pokazują zrujnowaną stolicę tuż po zakończeniu wojny. Po kilkunastu latach fotograf wrócił w te same miejsca i jeszcze raz nacisnął spust migawki.

Kolekcja liczy 36 zdjęć, które układają się w 17 zestawień. Odbitki pochodzą ze zorganizowanej w latach 60. wystawy. Muzeum kupiło je od znajomych Leonarda Jabrzemskiego. Całość liczyła prawdopodobnie 54 pary zdjęć, bo taki numer widnieje na ostatniej, którą dysponuje muzeum. Ale pewności nie ma, bo kolekcja została podzielona i rozproszona.

- Fotografie obejmują głównie Stare Miasto, ale jest też kilka ciekawych ze Śródmieścia czy Mariensztatu. Podejrzewamy, że całość pokazywała też inne miejsca w Warszawie - mówi Joanna Lang, kierowniczka Działu Ikonografii i Fotografii w muzeum.

Rumowisko Starego Miasta

Jabrzemski dokumentował ruiny powojennej Warszawy. W drugiej połowie lat 50. odwiedził z aparatem te same lokalizacje i skierował obiektyw w tę samą stronę. I to właśnie ten pomysł czyni kolekcję wyjątkową. - Zestawienia są mocne w wyrazie, dobre techniczne. Spodobała nam się możliwość spojrzenia na Warszawę w szerszym wymiarze. Zdjęcia ruin są smutne, wstrząsające, zdjęcia odbudowy tchną świeżością i radością - tłumaczy Lang.

Każda fotografia zrobiona tuż po wojnie mówi więcej o rozmiarze katastrofy niż setki słów. Stare Miasto w 1946 roku było lasem kikutów w morzu ruin. Ulice zamieniły się w wąwozy gruzu, po których nie sposób się było poruszać. Wejście do pozostałości budynków groziło śmiercią. Symbolem odradzającego się życia jest tylko wyrastające gdzieniegdzie zielsko.

Z archikatedry św. Jana ocalała jedna ściana. O tym, że był tu kościół, świadczą tylko wysokie, gotyckie otwory okienne. Po witrażach, które wypełniały ramy, oczywiście nie ma śladu. W świątyni toczyły się zażarte walki powstańcze. To same miejsca sfotografowane kilkanaście lat później niemal błyszczą nowością i pachną świeżością tynku.

Założyciel fundacji Warszawa1939.pl i pracownik Muzeum Powstania Warszawskiego pokazuje nam jedyne zestawienie kolekcji, które tworzą aż cztery zdjęcia. To podwójne zdjęcia panoramiczne, niemal idealnie skomponowane, mimo że gdy powstawały, technika była na zupełnie innym poziomie niż dziś.

- Ten gruz na pierwszym planie to resztki Zamku Królewskiego, w tle spalony kościół świętej Anny i kamieniczki przy Krakowskim Przedmieściu. To zdjęcie jest porównane z panoramą Trasy W-Z, która jest tuż przed otwarciem w 1949 roku. Widać jeszcze drabinę stojącą przy lampie, trwają ostatnie prace – opowiada Mączewski. Nie ma jeszcze Zamku Królewskiego – jego odbudowa rozpocznie się dopiero w latach 70.

Wysadzony dworzec

Jabrzemski pojawił się w tym miejscu także nieco później, kiedy tunelem pod placem Zamkowym odbywał się już regularny ruch.

- Trasa W-Z tętniąca życiem, widzimy tramwaje, samochody, bardzo dużo ludzi na przystanku, który jest tam po dziś dzień. Zdjęcie historyczne z 1945-46 roku pokazuje, jak ludzie próbują się odnaleźć w ruinach miasta. W miejscu wiaduktu Pancera mieszkańcy rozwieszali pranie i suszyli w poprzek ulicy (most Kierbedzia został zburzony, więc droga prowadziła donikąd – przyp. red.) Na dachu pałacu Pod Blachą są prowadzone prace remontowe lub zabezpieczające, bo widać robotników. Z takich detali też można dużo wyczytać, a niekiedy układają się w całe historie - tłumaczy istotę fotograficznej archeologii nasz rozmówca.

Leonard Jabrzemski pojawił się także w Śródmieściu. Wstrząsające wrażenie robi fotografia zniszczonego Dworca Głównego. Monumentalny gmach miał być jedną z najnowocześniejszych stacji kolejowych w Europie. Jego budowę przerwały pożar i bombardowania w 1939 roku. Potem służył w w prowizorycznej postaci, ale w 1944 roku został ostatecznie. Tak zamienił się w plątaninę stali wystającą z rumowiska betonu.

Po wojnie go nie odbudowano, dlatego na przełomie lat 50. i 60. w tym samym miejscu pręży się jedna z rzeźb w narożniku Pałacu Kultury i Nauki. Obok perfekcyjnie przystrzyżonego żywopłotu stoi czarna warszawa. Przy niedawno zasadzonych drzewach spacerują dorośli i dzieci. Na ławce przy pawilonach dworca Śródmieście ktoś czyta gazetę. Życie wróciło. Nie zmieniło się tylko tło – to okazałe kamienice wzdłuż Alej Jerozolimskich. Hotelu Polonia i jego sąsiadów okupant nie zdążył wysadzić w powietrze, ewakuując się z Warszawy.

Kościół ocalał w getcie

Fotograf uwiecznił też szczątki dzielnicy żydowskiej z cudem ocalałą świątynią, a po latach Muranów, który wyrósł po wojnie na ruinach getta. – To porównanie okolic kościoła świętego Augustyna. W tym wypadku zdjęcia nie są wykonane dokładnie z tego samego miejsca. Podejrzewamy, że chodziło o pokazanie jak dawną dzielnicę żydowską, w okresie wojny - getto - odbudowano w nowe miasto. Fotografię wykonano z jednej z najwyższych kamienic przy ówczesnej alei Świerczewskiego, obecnie: alei Solidarności. Nad Muranowem góruje wieża kościoła świętego Augustyna, który przetrwał jako jedyny na terenie getta, bo był przez Niemców używany jako magazyn – tłumaczy Ryszard Mączewski.

Muzeum Powstania Warszawskiego, zgodnie ze swoją polityką, chciałoby zgromadzić całą kolekcję zestawień Leonarda Jabrzemskiego. To duże wyzwanie, bo o fotografiach wiadomo niewiele. Pracował dla prasy, uwiecznione przez niego kadry trafiały na pocztówki, a nawet do propagandowej księgi sygnowanej przez Bolesława Bieruta "Sześcioletni plan odbudowy Warszawy". Zmarł w 1970 roku.

Ryszard Mączewski o najciekawszych zdjęciach z kupionej kolekcji:

Piotr Bakalarski

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • polska paranoja

    zgłoś naruszenie odpowiedz 05.02.2018 14:43 ~polska paranoja

    Niech te dzisiejsze "mądrale" zburzą całą Warszawę i odbudują ją w takim samym czasie, jak to zrobili "komuniści". Polacy lubią walczyć sami ze sobą. Szkoda!

  • Nick

    zgłoś naruszenie odpowiedz 19.01.2018 08:42 ~Nick



    edi~edi

    Niemcy powinni zapłacić reparację. Napadli nasz kraj, zniszczyli i nie zapłacili ani złotówki. Oczywiście innym płaca po dziś co nie przeszkadza sprzedawczykom z PO i N nmówić że tak nie jest
    dfdfa~dfdfa


    Stracili ziemie zachodnie, w tym Wrocław i Szczecin, więc wiesz, mało znasz historii, a masz dużo do powiedzenia. Niemcy chętnie zapłacą, ale upomną się o ziemie zachodnie, Wrocław i Szczecin i kto tu będzie w plecy?
    Jan~Jan

    W układzie zjednoczeniowym Niemcy wyrzekły się roszczeń terytorialnych wobec innych państw oraz zobowiązały do niewysuwania ich w przyszłości.

    Ale jaką masz gwarancje, ze się nie upomną jak nasi się upomną a coś przecież nasi podpisywali. Tylko nie pisz, że to byli komuniści bo to taki sam argument dla drugiej strony.

  • Marszałek

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 23:53 ~Marszałek

    Reparacje wojenne od Niemiec nam się należą.

  • amon

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 22:02 ~amon


    edi~edi

    Niemcy powinni zapłacić reparację. Napadli nasz kraj, zniszczyli i nie zapłacili ani złotówki. Oczywiście innym płaca po dziś co nie przeszkadza sprzedawczykom z PO i N nmówić że tak nie jest
    dfdfa~dfdfa


    Stracili ziemie zachodnie, w tym Wrocław i Szczecin, więc wiesz, mało znasz historii, a masz dużo do powiedzenia. Niemcy chętnie zapłacą, ale upomną się o ziemie zachodnie, Wrocław i Szczecin i kto tu będzie w plecy?


    Ojoj tacy biedni, bo 'stracili' ziemie zagarnięte i skolonizowane siłą. Jeszcze w XIX wieku całe wsie pod Wrocławiem mówiły po polsku, a żeby zatrzymać Warmię i Mazury to musieli przeprowadzić masową kolonizację na początku XX wieku, bo tak to większość mieszkańców była Polakami. Jeżeli już coś komuś się należy, to nam Łużyce i Połabie, bo to odwiecznie słowiańskie ziemie.

  • Zasada

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 19:02 ~Zasada

    Ostatecznym adresatem roszczeń o odszkodowania musi być sprawca szkód. Polska była nie sprawcą, lecz ofiarą II wojny światowej, a mimo to nie otrzymała od Niemiec reparacji.

  • Dreptak Warszawski

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 18:38 ~Dreptak Warszawski



    echch~echch

    Najgorsze jest to że sprzęt ludzie z całego kraju zaangażowani byli w odbudowę stolicy a teraz warszawiacy jakby mogli to murem by otoczyli byle żadnego Polaka (słoika) nie wpuścić..
    Żałosne, daj komuś prezent to Cię zbeszta i znienawidzi..

    z Mokotowa~z Mokotowa

    Warszawiacy, murem, odgrodzili? Co ty bredzisz. 90% mieszkańców Warszawy to przyjezdni i dobrze nam się z nimi żyje. Nie pisz głupot i nie próbuj poróżnić Warszawiaków z resztą kraju; głupawy to pomysł.
    Nie ze wsi~Nie ze wsi


    No chyba padnę! Gdzieś ty był przez ostatnie naście lat? W kapsule?


    Ech, te prowincjonalne kompleksy... Coś ci powiem. Są ludzie, którzy odebrali staranne wychowanie. Dla takich ludzi nie liczy się miejsce urodzenia, bo mogą się czymś innym wykazać. Wiedzą, talentem, wykształceniem. I są tacy jak ty, którzy niczego więcej nie mogą osiągnąć, niż to, gdzie się urodzili. A że to przypadkiem nie jest Warszawa, cóż, żałują... Skończ może jakąś szkołę, zdobądź jakiś zawód i zacznij MYŚLEĆ. To dobra rada.
    Dreptak Warszawski

  • Jan

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 18:21 ~Jan


    edi~edi

    Niemcy powinni zapłacić reparację. Napadli nasz kraj, zniszczyli i nie zapłacili ani złotówki. Oczywiście innym płaca po dziś co nie przeszkadza sprzedawczykom z PO i N nmówić że tak nie jest
    dfdfa~dfdfa


    Stracili ziemie zachodnie, w tym Wrocław i Szczecin, więc wiesz, mało znasz historii, a masz dużo do powiedzenia. Niemcy chętnie zapłacą, ale upomną się o ziemie zachodnie, Wrocław i Szczecin i kto tu będzie w plecy?

    W układzie zjednoczeniowym Niemcy wyrzekły się roszczeń terytorialnych wobec innych państw oraz zobowiązały do niewysuwania ich w przyszłości.

  • czerwonolicy

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 17:48 ~czerwonolicy

    kubat~kubat

    Natychmiast wyburzyć, bo to wszystko odbudowały te brzydkie "kumuchy" za Bieruta i Gomułki.

    Gomułka z Cyrankiewiczem łopatami machali i murowali, a wdzięczny naród się przypatrywał.

  • dfdfa

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 17:00 ~dfdfa

    edi~edi

    Niemcy powinni zapłacić reparację. Napadli nasz kraj, zniszczyli i nie zapłacili ani złotówki. Oczywiście innym płaca po dziś co nie przeszkadza sprzedawczykom z PO i N nmówić że tak nie jest


    Stracili ziemie zachodnie, w tym Wrocław i Szczecin, więc wiesz, mało znasz historii, a masz dużo do powiedzenia. Niemcy chętnie zapłacą, ale upomną się o ziemie zachodnie, Wrocław i Szczecin i kto tu będzie w plecy?

  • dfdfa

    zgłoś naruszenie odpowiedz 18.01.2018 16:58 ~dfdfa

    usmiech_prezesa~usmiech_prezesa

    Ze niby samo się podniosło?

    No przecież w czasie komuny się nic nie działo.
    Myślę, że ochotnikom burzenia PKiN należałoby o tym przypomnieć, to całe miasto zburzą.

  • ZASADY FORUM: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN Warszawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Dodaj swój komentarz »

  • Zobacz wszystkie komentarze »

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl

Oglądaj wideo

Oglądasz: Mur runął na parkingu

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Wybite szyby i zniszczone auta

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Z tramwaju wprost pod koła

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Anioł objawił się na Ursynowie

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Hipsterskie śniadania w autobusowej hali

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Zorganizowali "gang dzieciaków" i pomazali chodniki

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: To może być bardzo droga podróż

Przeczytaj o tym więcej »

Ulice

Komunikaty o utrudnieniach na drogach

Pałac kultury i nauki Mapy z informacjami o ruchu drogowym - Targeo.pl
  • 07:31 Marsa/Żołnierska: uszkodzona sygnalizacja świetlna
  • 09:46 Tunel na ulicy Globusowej: utrudnienia
  • 08:42 Powstańców Śląskich/Połczyńska: potrącenie 2 osób

Absurdy

Otworzył klapę i poszedł. Wrócił, zamknął ją i pojechał

Otworzył klapę i poszedł. Wrócił, zamknął ją i pojechał

Czasami samochody się psują i odmawiają posłuszeństwa - wiadomo. Najczęściej zepsute auta się naprawia i znowu można nimi jeździć. Niekiedy zdarza się,... WIĘCEJ »

Zobacz więcej absurdów »