Informacje

22.02.2018 11:22 "Czarno na białym" TVN24

Ryzykował. "Nie dlatego, że byli Żydami, lecz dlatego, że byli prześladowani"

SERWISY:


Nie ulegli dehumanizacji i propagandzie. W czasie niemieckiej okupacji uratowali trzystu Żydów. Historii państwa Żabińskich, czyli dyrektora warszawskiego ZOO i jego żony przyjrzał się reporter programu "Czarno na białym" TVN24.

- Ryzykowałem i dałem schronienie nie dlatego, że byli Żydami, lecz dlatego, że byli prześladowani - mówił w 1965 roku Jan Żabiński.

- Gdyby prześladowani byli Niemcy, postępowałbym tak samo. Mowa bowiem o ludziach, którzy zostali skazani, choć niczego złego nie zrobili. To było przerażające - przekonywał.

"Jak są aniołowie..."

Wszystko, co robił, miało bezpośredni związek z zoo. Tam znajdował się niezwykły dom i ludzie, którzy w środku piekła wojny znaleźli w nim schronienie. - Jak są aniołowie, to pani Antonina jest właśnie tym aniołem - mówi Moshe Tirosh, ocalony przez rodzinę Żabińskich.

Antonina i Jan Żabińscy w ciągu trzech lat pomogli nawet trzystu uciekinierom, ukrywając ich na terenie warszawskiego zoo.

Teresa Żabińska-Zawadzki, córka Antoniny i Jana Żabińskich: - Tutaj uzyskiwali pomoc ci, którzy tej pomocy potrzebowali, którzy byli w gorszej sytuacji niż Żabińscy.

"Ojciec stracił pracę"

Warszawska Praga. To właśnie tu w 1928 roku powstał miejski ogród zoologiczny. A jego dyrektorem został 31-letni wówczas Jan Żabiński. Żabińska-Zawadzki relacjonuje, że ojciec był bardzo poukładany, bardzo stanowczy, a mama zwariowana. Przeciwności, które się przyciągały tworząc wybuchową mieszankę. Czego dowodem stanie się nazwanie willi, w której mieszkali - "Domem pod Zwariowaną Gwiazdą".

Teresa Żabińska urodziła się w 1944 roku, czyli w czasie, kiedy rodzice już ukrywali w willi Żydów. To, jak wyglądały czasy okupacji i walka o przeżycie, zna doskonale z opowieści rodziców i starszego brata. - Jak się zaczęła okupacja, to ogród zoologiczny przestał istnieć. Ojciec stracił stanowisko pracy, musiał coś wymyślić, załatwić - wspomina.

Kiedy zoo zostało zbombardowane, ogród stał się hodowlą świń, jako źródła mięsa dla niemieckiej armii. Miejscem nadal zajmowali się Żabińscy. Żeby wykarmić zwierzęta, Jan jeździł do nowo powstałego getta zbierać odpadki.

Moshe Tirosh, ocalony przez rodzinę Żabińskich: - Myśmy musieli uciekać z getta dlatego, że w getcie były akcje. Przyjeżdżała furmanka, policja zbierała ludzi i jechała na Umschlagplatz i na pociąg, i do Treblinki.

Według córki Żabińskich, jedna z pierwszych osób, które zostały uratowane, to Madzia Gross, rzeźbiarka. Później byli kolejni, w tym Moshe Tirosh z rodziną. Gdy stanął w listopadzie 1943 roku przed drzwiami willi, miał sześć lat.

"Trzymałem rękę na buzi siostrze"

Antonina zajmowała się całą organizacją i zapewnieniem bezpieczeństwa w domu. Jan działał na zewnątrz. Za kryjówkę służyła niemal cała willa, a nawet zaplecze dla zwierząt. - Trzymałem siostrze rękę na buzi, bo cały czas płakała i chciała do mamy. Serce waliło, bo Rysiek - ich syn - przynosił nam jedzenie. Potem poznaliśmy jego chód, to się odwilżało - mówi Tirosh.

Rysiek, syn Żabińskich miał wtedy dziesięć lat. Wydawało się, że w piwnicy willi widzą się po raz ostatni. Ponad 70 lat później, w 2015 roku znów spotkali się w tym samym miejscu podczas otwarcia odnowionego "Domu pod Zwariowaną Gwiazdą".

W piwnicy jedli i spali pod betonową półką - dzień i noc. Teresa Żabińska-Zawadzki przekonuje, że nikomu do głowy nie wpadło, że w domu stojącym w widocznym miejscu mogą ukrywać się ludzie. A gdy zbliżało się zagrożenie, Antonina siadała i grała na fortepianie. Problemy mogły przyjść nie tylko ze strony Niemców, ale również ze strony szmalcowników.

Z pracą u Żabińskich musiała pożegnać się gosposia, bo wyrażała podejrzane zainteresowanie dużą ilością przygotowywanego jedzenia. Żabińscy stosowali różne fortele, żeby Żydzi mogli opuścić kryjówkę.

Ważne daty

Heroiczna postawa Antoniny i Jana Żabińskich stała się inspiracja twórców filmu znanego pod polskim tytułem "Azyl".

Dzięki swojej działalności w latach 1943-45 Żabińscy uratowali nawet 300 osób.

W 1965 roku Antonina i Jan Żabińscy otrzymali tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata od Instytutu Yad Vashem.

W 2015 "Dom pod Zwariowaną Gwiazdą" został zrewitalizowany i udostępniony zwiedzającym.

Od 2016 roku przyznawane są nagrody imienia Żabińskich osobom, które ratowały Żydów w czasie II wojny światowej, a nie otrzymały wyróżnień od Instytutu Yad Vashem.

Artur Warcholiński, TVN24

ran/pm

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Pietrzak

    zgłoś naruszenie odpowiedz 23.02.2018 19:36 ~Pietrzak

    W okupowanej przez Niemców Polsce Żydzi kolaborowali znacznie częściej niż Polacy.

  • Lider

    zgłoś naruszenie odpowiedz 23.02.2018 14:03 ~Lider

    Zdaniem izraelskiego polityka „to były polskie obozy śmierci i żadne prawo tego nie zmieni”.

  • Artur

    zgłoś naruszenie odpowiedz 23.02.2018 13:39 ~Artur

    Rabini z gimn żydowskich dostarczali Niemcom listy mechesów, czyli tych Żydów, którzy zostali ochrzczeni i przeszli na chrześcijaństwo.

  • Jan

    zgłoś naruszenie odpowiedz 23.02.2018 13:02 ~Jan

    Od wielu lat publicznie używane są określenia „polskie obozy śmierci”, co jest fałszowaniem historii.

  • Tomasz

    zgłoś naruszenie odpowiedz 23.02.2018 10:42 ~Tomasz

    Pomocy ukrywającym się Żydom – narażający życie własne i swoich dzieci - udzieliło kilkaset tysięcy Polaków.

  • Wprost

    zgłoś naruszenie odpowiedz 23.02.2018 08:50 ~Wprost



    Sławomir~Sławomir

    Jeśli Polsce pod presją da się wcisnąć „polskie obozy” i „polską odpowiedzialność za holokaust”, to z Polską można zrobić wszystko.
    Co lepsze~Co lepsze

    Nie wiadomo, co jest gorsze : bezczelność Żydów pomawiających Polskę o holocaust, czy bezwzględność Niemców, którzy nie za bardzo temu przeczą, bo nie mają w tym interesu.
    dqw~dqw

    najgorsze, ze 'polski' rząd nie protestuje na arenie międzynarodwej. Chce się przypodobać wszystkim, ale nie Polakom. Ambasador Izraela juz dawno powinna byc odstawiona do granicy, za oczernianie Polski. Nasz dzielny Duda pojechal sobie na wakacje oglądać Olipmiadę. Wybory wygrało 500+

    Nie "polski" tylko polski. To po pierwsze.

    Po drugie - właśnie dlatego, że polski rząd zaczął coś robić to zrobiła się taka zadyma. Przez X-lecia pozwalano na podobne pomówienia, a jak pojawiła się propozycja zmiany ustawy IPN to podpadliśmy żydom. Trudno, prawdę trzeba mówić głośno i wyraźnie.

  • dqw

    zgłoś naruszenie odpowiedz 22.02.2018 22:35 ~dqw


    Sławomir~Sławomir

    Jeśli Polsce pod presją da się wcisnąć „polskie obozy” i „polską odpowiedzialność za holokaust”, to z Polską można zrobić wszystko.
    Co lepsze~Co lepsze

    Nie wiadomo, co jest gorsze : bezczelność Żydów pomawiających Polskę o holocaust, czy bezwzględność Niemców, którzy nie za bardzo temu przeczą, bo nie mają w tym interesu.


    najgorsze, ze 'polski' rząd nie protestuje na arenie międzynarodwej. Chce się przypodobać wszystkim, ale nie Polakom. Ambasador Izraela juz dawno powinna byc odstawiona do granicy, za oczernianie Polski. Nasz dzielny Duda pojechal sobie na wakacje oglądać Olipmiadę. Wybory wygrało 500+

  • njn

    zgłoś naruszenie odpowiedz 22.02.2018 22:31 ~njn

    co to znaczy, ze nie ulegli propagandzie? Polacy byli tak samo traktowani jak zydzi. Pawiak, Aushwitz, obozy pracy, lapanki itp.Polacy nigdy nie przylaczyli sie do okupanta i nie splamili rak krwia. pomimo kary smierci dla calej rodziny, chronili zydow. bez nas by nie przetrwali tej wojny

  • Feliks

    zgłoś naruszenie odpowiedz 22.02.2018 21:07 ~Feliks

    Mimo niemieckich kar i gróźb na terenach polskich okupowanych przez Niemców ocalonych zostało 70 000 Żydów. Przeciętnie każdy uratowany Żyd wymagał pomocy ok. 20-25 Polaków.

  • Jan

    zgłoś naruszenie odpowiedz 22.02.2018 20:03 ~Jan

    Za udzielanie pomocy Żydom Niemcy mordowali całe polskie rodziny, w tym niemowlęta i kobiety w ciąży, rozstrzeliwując lub paląc żywcem m.in. Kowalskich, Obuchiewiczów, Baranków, Deców, Ulmów, Kosiorów, Skoczylasów, Lewandowskich i wielu innych. Nigdy żaden Niemiec nie został za to pociągnięty do odpowiedzialności.

  • ZASADY FORUM: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN Warszawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Dodaj swój komentarz »

  • Zobacz wszystkie komentarze »

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl

Oglądaj wideo

Oglądasz: Mur runął na parkingu

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Wybite szyby i zniszczone auta

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Z tramwaju wprost pod koła

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Anioł objawił się na Ursynowie

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Hipsterskie śniadania w autobusowej hali

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Zorganizowali "gang dzieciaków" i pomazali chodniki

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: To może być bardzo droga podróż

Przeczytaj o tym więcej »

Ulice

Komunikaty o utrudnieniach na drogach

Pałac kultury i nauki Mapy z informacjami o ruchu drogowym - Targeo.pl
  • 07:31 Marsa/Żołnierska: uszkodzona sygnalizacja świetlna
  • 09:46 Tunel na ulicy Globusowej: utrudnienia
  • 08:42 Powstańców Śląskich/Połczyńska: potrącenie 2 osób

Absurdy

Koza buszuje po parku. "Właściciel powiedział, że jest u dentysty"

Koza buszuje po parku. "Właściciel powiedział, że jest u dentysty"

Koza terroryzuje Park Praski - zaalarmowała reporterka24. Na Kontakt24 wysłała zdjęcie zwierzęcia z dostojną brodą i budzącymi respekt rogami. Według relacji... WIĘCEJ »

Zobacz więcej absurdów »