Informacje

11.02.2017 09:35 Niemcy w odwecie zdemontowali pomnik Jana Kilińskiego

"Alek" zdjął niemiecką tablicę z pomnika Kopernika. 75 lat od brawurowej akcji

SERWISY:

75 lat temu, 11 lutego 1942 r., podharcmistrz Maciej Aleksy Dawidowski "Alek" dokonał najbardziej znanej akcji tzw. małego sabotażu, usuwając z pomnika Mikołaja Kopernika na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie tablicę z napisem "Dem grossen Astronomen". Został za ten czyn uhonorowany pseudonimem "Kopernicki".

Był wczesny ranek 11 lutego 1942 roku, kiedy Maciej Aleksy Dawidowski, harcerz Szarych Szeregów wspiął się na cokół pomnika Mikołaja Kopernika na Krakowskim Przedmieściu. Miał zrobić rozpoznanie, w jaki sposób przytwierdzona jest płyta z niemieckojęzyczną dedykacją "Dem Grossen Astronomen" ("Wielkiemu astronomowi").

Niemcy zasłonili polską inskrypcję, po zajęciu Warszawy w 1939 roku. Spotkało się to ze sprzeciwem społeczeństwa. Polskie podziemie zdecydowało o usunięciu tablicy.

Tablicę schował w zaspie

Dawidowski szybko zorientował się że nakrętki śrub mocujących dają się bez trudu usunąć.
"Alek" podjął decyzję o natychmiastowej akcji, pomimo braku grupy zabezpieczającej i bliskości siedziby Komendy Policji. Dawidowski zdjął tablicę i schował w zaspie śnieżnej na ulicy obok.

Dwa dni później wraz z kolegami przewiózł ją na Żoliborz i ukrył na terenie jednego z ogrodów. Tablica przeleżała tam do końca wojny, a następnie została przekazana do Muzeum Historycznego m.st. Warszawy.

Za usunięcie jej Dawidowski otrzymał od Komendy Głównej "Wawra" honorowy pseudonim "Kopernicki".

"Alek" na tropie Kilińskiego

Niemcy, w odwecie za zdjęcie tablicy z pomnika Kopernika, zdemontowali pomnik Jana Kilińskiego, który ukryli w Muzeum Narodowym. Tutaj Dawidowski także wykazał się sprytem i odwagą. Śledził samochód wywożący monument i zdekonspirował kryjówkę - pisząc na murze muzeum "Ludu W-wy jam tu. Kiliński Jan".

Dawidowski działał później aktywnie w Grupach Szturmowych, uczęszczał także na Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty organizowany przez Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej.

Po aresztowaniu przez Niemców jego przyjaciela harcmistrza Jan Bytnara "Rudego" wziął udział w akcji pod Arsenałem, której celem było uwolnienie "Rudego" przewożonego z siedziby Gestapo w al. Szucha na Pawiak.

Podczas akcji "Alek" został ciężko ranny w brzuch i pomimo szybko przeprowadzonej operacji, zmarł po czterech dniach, 30 marca 1943 roku. Pośmiertnie odznaczony został Orderem Virtuti Militari oraz awansowany do stopnia sierżanta podchorążego. Pseudonimem "Alek" nazwano II pluton 2. kompanii "Rudy" batalionu "Zośka".

Maciej Aleksy Dawidowski spoczywa na Wojskowych Powązkach w Warszawie.

Należał do "Pomarańczarni"

Maciej Aleksy Dawidowski ps. Alek urodził 3 listopada 1920 roku w Drohobyczu. Uczęszczał do stołecznego gimnazjum im. Stefana Batorego, gdzie należał do 23. Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. Bolesława Chrobrego zwanej "Pomarańczarnią".

Po wybuchu II wojny był m.in. łącznikiem w komórce więziennej Związku Walki Zbrojnej, a w 1940 roku zaczął się kształcić w Państwowej Szkole Budowy Maszyn. Jako członek Szarych Szeregów uczestniczył w akcjach konspiracyjnej Organizacji Małego Sabotażu "Wawer".

PAP/skw

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Asia

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.02.2017 18:52 ~Asia

    Bog1948Bog1948

    Dowiedzialem sie ze pracownicy Muzeum II Wojny wykonali wierna kopie tej tablicy,i jest ona w muzeum.



    A wydaje mi się, że to oryginał jednak... Przetrwał do dziś - początkowo w ogrodzie "Pana Janka", ale później pezekazano ją do Muzeum.

  • Weronika

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.02.2017 16:56 ~Weronika

    W tamtych czasach były to na pewno bardzo krzepiące formy walki z okupantem.

  • nick

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.02.2017 16:07 ~nick

    ryju~ryju

    Nie mial tableta, konta na FB, sweet foci tez sobie nie robil. Dziekuje za uwage.


    No i o co ci chodzi? Dzisiaj by tego nie zrobił bo byłyby przy pomniku kamery jak na murze berlińskim. W 1942 też musiałbyś na ulicę wyjść i gębę drzeć bo nie miałbyś internetu. I mniej więcej tyle samo by to kogokolwiek obeszło.

  • Bog1948

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.02.2017 11:21 Bog1948

    Dowiedzialem sie ze pracownicy Muzeum II Wojny wykonali wierna kopie tej tablicy,i jest ona w muzeum.

  • ryju

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.02.2017 03:12 ~ryju

    Nie mial tableta, konta na FB, sweet foci tez sobie nie robil. Dziekuje za uwage.

  • bvvako

    zgłoś naruszenie odpowiedz 11.02.2017 19:52 ~bvvako

    No cóż, jakby nie patrzeć, to Kopernik był Niemcem... w tym przypadku okupanci mieli rację, zresztą tablica w języku niemieckim nie mówiła nic o narodowości Kopernika.

  • SasKa

    zgłoś naruszenie odpowiedz 11.02.2017 10:13 ~SasKa

    I to są bohaterowie!! Ludzie pełni idei i honoru. Czy wśród tych, którzy dzisiaj są na siłę lansowani jako bohaterowie można spotkać podobnych??? Nie sądzę. Chwała "Alkowi"

  • kot

    zgłoś naruszenie odpowiedz 11.02.2017 10:03 ~kot

    Aleksander Dawidowski był bohaterem mojego dzieciństwa i młodości- w harcerstwie byłam w drużynie która nosiła jego imię w 328 WDHiZ HORDA

  • ZASADY FORUM: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN Warszawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Dodaj swój komentarz »

  • Zobacz wszystkie komentarze »

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl

Oglądaj wideo

Oglądasz: Mur runął na parkingu

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Wybite szyby i zniszczone auta

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Z tramwaju wprost pod koła

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Anioł objawił się na Ursynowie

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Hipsterskie śniadania w autobusowej hali

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Zorganizowali "gang dzieciaków" i pomazali chodniki

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: To może być bardzo droga podróż

Przeczytaj o tym więcej »

Ulice

Komunikaty o utrudnieniach na drogach

Pałac kultury i nauki Mapy z informacjami o ruchu drogowym - Targeo.pl
  • 07:31 Marsa/Żołnierska: uszkodzona sygnalizacja świetlna
  • 09:46 Tunel na ulicy Globusowej: utrudnienia
  • 08:42 Powstańców Śląskich/Połczyńska: potrącenie 2 osób

Absurdy

Dokąd zmierzasz, Ursusie?

Dokąd zmierzasz, Ursusie?

Mieszkańcy Ursusa nie chcą, by jedna z ulic nosiła nazwę Quo Vadis. Twierdzą, że tytuł powieści Henryka Sienkiewicza ma zbyt trudną pisownię. WIĘCEJ »

Zobacz więcej absurdów »