Informacje

12.08.2017 08:30 niemowlęta, starcy, inwalidzi, kobiety ciężarne

73 lata temu Niemcy rozpoczęli deportację warszawiaków do Auschwitz

Blisko 13 tys. mieszkańców Warszawy, w tym dzieci, kobiety w ciąży i starcy, zostało deportowanych przez Niemców do Auschwitz po wybuchu w stolicy powstania. 12 i 13 sierpnia 1944 r. dotarły tam dwa pierwsze i najliczniejsze transporty, łącznie 6 tys. osób.

Po wybuchu Powstania Warszawskiego oraz po jego stłumieniu Niemcy deportowali z Warszawy ok. 550 tys. mieszkańców i ok. 100 tys. ludzi z najbliższych okolic miasta. Skierowano ich do specjalnie w tym celu uruchomionego obozu przejściowego w Pruszkowie. 55 tys. osób wywieźli stamtąd do obozów koncentracyjnych, z czego ok. 13 tys. do Auschwitz.

Od niemowląt po osoby w wieku ok. 90 lat

Niemcy umieścili warszawiaków w Auschwitz II-Birkenau. Wśród przywiezionych były osoby z różnych środowisk - urzędnicy państwowi, naukowcy, artyści, lekarze, handlowcy, robotnicy. Byli ranni, chorzy, inwalidzi, kobiety ciężarne. Deportowano od kilkutygodniowych niemowląt po osoby w wieku ok. 90 lat. Wśród przywiezionych zdecydowaną większość stanowili Polacy. Zdarzały się jednak przypadki, że do Auschwitz trafiały osoby innych narodowości, wśród nich Żydzi, ukrywający się na tzw. aryjskich papierach.

W najliczniejszych transportach, 12 i 13 sierpnia, Niemcy przywieźli ok. 4 tys. kobiet i 2 tys. mężczyzn. Wśród nich było ok. 1 tys. dzieci obojga płci. 4 września z Pruszkowa dotarł kolejny transport liczący 3087 dzieci, kobiet, mężczyzn. 13 i 17 września deportowano dalsze 4 tys. osób.

Jednym z deportowanych był Bogdan Bartnikowski. Liczył wówczas 12 lat. Był łącznikiem w Powstaniu Warszawskim. Niemcy przywieźli go do obozu wraz z matką.

"Mam 12 lat, jestem polskim bandytą z Warszawy"

Podczas uroczystości 72. rocznicy wyzwolenia Auschwitz, 27 stycznia br., wspominał dzień deportacji: "Jestem numer 192 731. Mam obok numeru czerwony winkiel z literą "P". Wszystko to razem oznacza, że jestem polnische Banditen aus Warschau. Mam 12 lat, jestem polskim bandytą z Warszawy. Dwa dni wcześniej, zanim dostałem ten numer, miałem jeszcze rodziców, miałem dom, żyłem - jak w trudnych warunkach okupacji można powiedzieć - w miarę spokojnie. Ale to wszystko było dwa dni temu. Dzisiaj mam 12 lat i jestem w Birkenau. Idę długim korytarzem, a właściwie drepczę w tłumie nagich, brudnych, spoconych kobiet, które razem ze mną przyjechały tu z warszawskiej Woli i Ochoty. W nocy z 11 na 12 sierpnia 1944 r." – mówił.

W archiwach Muzeum Auschwitz zachowały się wspomnienia Stefana Soty, rocznik 1931. "Podczas wyładowywania nas (w obozie Birkenau – PAP) rampa była dobrze oświetlona. Wszędzie stali krzyczący raus! I schnella! esesmani z ujadającymi psami. Po przekroczeniu rampy w dali widniała ogromna łuna. To, co palono wydzielało mdławy odór" – mówił.

Henryk Duszyk został deportowany z siostrą Apolonią, macochą Genowefą i ojcem Marianem. "Choć w Auschwitz-Birkenau uwięziony zostałem z całą rodziną, to niebawem mając zaledwie 9 lat, zostałem sam" – wspominał w 2014 r. Najbliżsi zginęli.

298 warszawiaków

Większość więźniów z transportów warszawskich przeniesiono po kilku lub kilkunastu tygodniach do innych obozów w głębi Trzeciej Rzeszy i zatrudniono w przemyśle zbrojeniowym. Niemcy rozpoczynali już ewakuację Auschwitz. W styczniu 1945 r. wywieziono do obozów w Berlinie co najmniej 602 kobiety z dziećmi, także urodzonymi już w obozie. Niektórzy więźniowie zginęli w trakcie ewakuacyjnych "marszów śmierci", inni doczekali wyzwolenia w obozach w Rzeszy. W momencie wkroczenia Armii Czerwonej w Auschwitz znajdowało się co najmniej 298 warszawiaków.

Wśród popędzonych przez Niemców na Zachód była Leokadia Rowińska. Gdy trafiła do Birkenau w sierpniu była w ciąży. W styczniu 1945 r., w obawie przed śmiercią, postanowiła iść z marszem ewakuacyjnym. Kolumna więźniarek została wyprowadzona 18 stycznia. Leokadia przeszła ok. 30 km. Podczas nocnego postoju we wsi Poręba odłączyła się od kolumny i wraz z dwoma Żydówkami schroniła we wsi.

21 stycznia urodziła syna Ireneusza. Dziecko było sine i źle oddychało. "Bardzo często nie mogę spać i wracam do tamtych dni, przeżywam je od początku. Wspominam, gdy urodziło się moje dziecko i już było wiadomo, że nie przeżyje, powiedziano mi, że jest we wsi ksiądz, Niemiec, ale katolik. Prosiła, by ochrzcił syna. Odmówił. Ochrzciła go pani, u której się ukrywałam" – wspominała po latach.

Chłopiec zmarł 30 stycznia. Niemowlę zostało pochowane w pudełku po makaronie przy przydrożnej kapliczce w Porębie. Pamięć o nim została przywrócona w 2011 r. Na pomniku upamiętniającym ofiary ewakuacji na cmentarzu w Pszczynie umieszczona została poświęcona mu tablica. Leokadia Rowińska zmarła 2 sierpnia 2016 r.

Zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości.

1 sierpnia odbyły się uroczystości przed Sejmem w ramach obchodów 73. rocznicy Powstania Warszawskiego:

PAP/su

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • hihi

    zgłoś naruszenie odpowiedz 13.08.2017 10:35 ~hihi

    jot~jot

    Wreszcie zaczęto prawidłowo nazywać sprawców zbrodni na Warszawie.Nie naziści,a Niemcy.Tak ,tak,wreszcie zaczynamy normalnie mówić o tych, co spowodowali tragedię Europy.To byli Niemcy.Wywołali dwie wojny światowe,zbudowali obozy koncentracyjne,wymordowali miliony żydów.Zapytajcie co robli dziadkowie Junkersów,Makreli,Schulców i innych.

    Merkel ma polskie korzenie...

  • Hans

    zgłoś naruszenie odpowiedz 13.08.2017 10:33 ~Hans

    Polskiego obozu Auschwitz.

  • pirat2

    zgłoś naruszenie odpowiedz 13.08.2017 10:10 pirat2

    A czy przypadkiem, to wszystko nie było przyczyną powstania?

  • jot

    zgłoś naruszenie odpowiedz 13.08.2017 07:06 ~jot

    Wreszcie zaczęto prawidłowo nazywać sprawców zbrodni na Warszawie.Nie naziści,a Niemcy.Tak ,tak,wreszcie zaczynamy normalnie mówić o tych, co spowodowali tragedię Europy.To byli Niemcy.Wywołali dwie wojny światowe,zbudowali obozy koncentracyjne,wymordowali miliony żydów.Zapytajcie co robli dziadkowie Junkersów,Makreli,Schulców i innych.

  • z woli

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.08.2017 17:22 ~z woli

    hipokryzja Platformy~hipokryzja Platformy

    Co za hipokryzja Platformy! W 2004 roku ramię w ramię z PiS głosowała za reparacjami od Niemiec, dziś jest przeciwko.

    Nie możecie żyć bez wroga, zostaw platformę rządzi PIS, honorowy, uczciwy, szanujący innych odzyskał już wrak, teraz odzyska reparacje, kasę rozda, nierobom i będziesz zadowolony.

  • Kalkulacja

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.08.2017 13:33 ~Kalkulacja

    hipokryzja Platformy~hipokryzja Platformy

    Co za hipokryzja Platformy! W 2004 roku ramię w ramię z PiS głosowała za reparacjami od Niemiec, dziś jest przeciwko.

    Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia, widocznie tak bardziej się opłaca.

  • hipokryzja Platformy

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.08.2017 11:41 ~hipokryzja…

    Co za hipokryzja Platformy! W 2004 roku ramię w ramię z PiS głosowała za reparacjami od Niemiec, dziś jest przeciwko.

  • Zbrodnia

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.08.2017 11:39 ~Zbrodnia

    Redaktor Lis nigdy nikogo nie stracił na wojnie za sprawą Niemców, wychował się w cieplarnianych warunkach i w USA, więc raczej niech głosu nie zabiera w tych sprawach.

  • Prawica

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.08.2017 11:19 ~Prawica

    Mamy dwóch ambasadorów Republiki Federalnej Niemiec. Tego oficjalnego i Grzegorza Schetynę.

  • Lis

    zgłoś naruszenie odpowiedz 12.08.2017 11:12 ~Lis

    Żądanie reparacji od Niemiec to zbrodnia! – oznajmił w radiowej audycji redaktor naczelny pisma „Newsweek” Tomasz Lis.

  • ZASADY FORUM: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN Warszawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Dodaj swój komentarz »

  • Zobacz wszystkie komentarze »

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl

Oglądaj wideo

Oglądasz: Mur runął na parkingu

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Wybite szyby i zniszczone auta

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Z tramwaju wprost pod koła

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Anioł objawił się na Ursynowie

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Hipsterskie śniadania w autobusowej hali

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Zorganizowali "gang dzieciaków" i pomazali chodniki

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: To może być bardzo droga podróż

Przeczytaj o tym więcej »

Ulice

Komunikaty o utrudnieniach na drogach

Pałac kultury i nauki Mapy z informacjami o ruchu drogowym - Targeo.pl
  • 07:31 Marsa/Żołnierska: uszkodzona sygnalizacja świetlna
  • 09:46 Tunel na ulicy Globusowej: utrudnienia
  • 08:42 Powstańców Śląskich/Połczyńska: potrącenie 2 osób

Absurdy

Porzucone audi blokuje chodnik na Jagiellońskiej

Porzucone audi blokuje chodnik na Jagiellońskiej

"Od około tygodnia auto stoi na środku chodnika na Jagiellońskiej, w okolicy numeru 74" - napisała na Kontakt 24 jedna z Reporterek. Dziwi się, dlaczego... WIĘCEJ »

Zobacz więcej absurdów »