Informacje

07.09.2013 08:19 zmarł po czterech dniach

45 lat temu Ryszard Siwiec podpalił się na Stadionie X-lecia

SERWISY:

8 września 1968 r. w czasie Centralnych Dożynek na stołecznym Stadionie X-lecia samospalenia dokonał Ryszard Siwiec, b. żołnierz AK. Był to akt protestu wobec interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, rozpoczętej w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r.

Ryszard Siwiec urodził się 7 marca 1909 roku w Dębicy. Po śmierci ojca przeprowadził się wraz z matką do Lwowa. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Dębicy i do Państwowego Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Następnie studiował na Wydziale Humanistycznym lwowskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza, gdzie otrzymał tytuł magistra.

Był żołnierzem AK

Po ukończeniu studiów przeprowadził się do Przemyśla, gdzie podjął pracę w Urzędzie Skarbowym. Podczas II wojny był żołnierzem Armii Krajowej. Po zakończeniu działań wojennych odrzucił propozycję objęcia posady nauczyciela historii, nie chcąc uczyć zafałszowanej wersji dziejów i zatrudnił się jako księgowy w Spółdzielczej Wytwórni Win. Zajmował się także ogrodnictwem i hodowlą kur, co pomagało mu utrzymać liczną rodzinę.

Siwiec nie potrafił zaakceptować ustroju komunistycznego wprowadzonego w Polsce po wojnie, zakłamującego historię i blokującego wolność słowa. Starał się ukazać rodakom prawdę o PRL-u w ulotkach podpisywanych Jan Polak.

Interwencja wojsk Układu Warszawskiego, których część stanowiły oddziały polskie, w Czechosłowacji w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, skłoniła go do dramatycznego kroku.

"Protestuję!"

8 września podczas Centralnych Dożynek na Stadionie X-lecia, w obecności przywódców partii, dyplomatów i 100-tysięcznej publiczności, oblał się rozpuszczalnikiem i podpalił krzycząc protestuję. Prawdopodobnie ten akt sprzeciwu wobec totalitarnej władzy zaczerpnął od mnichów buddyjskich, protestujących przeciw wojnie w Wietnamie. Przed samospaleniem rozrzucił na stadionie ulotki z apelem protestacyjnym.

Siwiec nie przeżył dramatycznego czynu. Zmarł 12 września 1968 roku w szpitalu w wyniku oparzeń zajmujących ponad 85 proc. powierzchni ciała. Spoczął na cmentarzu w Przemyślu.

Przed wyjazdem do stolicy Siwiec napisał testament i nagrał na magnetofon antykomunistyczny manifest zakończony wezwaniem: Ludzie, w których może jeszcze tkwi iskierka ludzkości, uczuć ludzkich, opamiętajcie się. Usłyszcie mój krzyk, krzyk szarego, zwyczajnego człowieka, syna narodu, który własną i cudzą wolność ukochał ponad wszystko, ponad własne życie, opamiętajcie się. Jeszcze nie jest za późno.

List do żony

Już w pociągu napisał także pożegnalny list do żony: Kochana Marysiu, nie płacz. Szkoda sił, a będą ci potrzebne. Jestem pewny, że to dla tej chwili żyłem 60 lat. Wybacz, nie można było inaczej. Po to, żeby nie zginęła prawda, człowieczeństwo, wolność, ginę, a to mniejsze zło niż śmierć milionów. Nie przyjeżdżaj do Warszawy. Mnie już nikt nic nie pomoże. Dojeżdżamy do Warszawy, piszę w pociągu, dlatego krzywo. Jest mi tak dobrze, czuję spokój wewnętrzny jak nigdy w życiu.

Niestety ostatnia korespondencja Siwca dostała się na poczcie w ręce SB, a żona otrzymała list dopiero po 20 latach.

Dramatyczny protest Siwca przeszedł w kraju bez echa - państwowe media nie zamieściły na ten temat nawet wzmianki. Pierwszą wiadomość o jego samospaleniu można było usłyszeć na antenie sekcji polskiej Radia Wolna Europa dopiero w kwietniu 1969 roku.

Osobom obserwującym całe zdarzenie na Stadionie Dziesięciolecia funkcjonariusze SB przekazali wersję o chorobie psychicznej Siwca.

Pośmiertne wyróżnienia

Pierwszym pisemnym świadectwem opowiadającym o jego proteście była broszura wydana w 1981 roku przez rodzinę zmarłego. 10 lat później reżyser Maciej Drygas zrealizował film „Usłyszcie mój krzyk” przedstawiający historię czynu Siwca. Obraz, w którym po raz pierwszy upubliczniono zdjęcia Polskiej Kroniki Filmowej ze Stadionu X-lecia, zdobył nagrodę Felixa w kategorii filmu dokumentalnego podczas przeglądu filmów w Berlinie i przybliżył Polakom tragedię Siwca.

W 1991 roku Rada Miasta Przemyśla nadała nowo wybudowanemu mostowi imię Ryszarda Siwca. W roku 2001 prezydent Czech Vaclav Havel odznaczył go pośmiertnie najważniejszym czeskim odznaczeniem, orderem Tomasza Masaryka pierwszej klasy. Dwa lata później Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski przyznał zmarłemu prezydent Aleksander Kwaśniewski, jednak rodzina Siwca odmówiła przyjęcia odznaczenia z rąk Kwaśniewskiego.

W 2006 roku z okazji narodowego święta Słowacji jej ambasador w Polsce Frantisek Ruzicka wręczył synowi zmarłego Witowi przyznany jego ojcu Order Białego Podwójnego Krzyża.

Imieniem Ryszarda Siwca nazwano ulice w Pradze oraz w Warszawie - w pobliżu Stadionu Narodowego, który wybudowano w miejscu istniejącego do 2008 r. Stadionu X-lecia. W 2012 r. przy stołecznej ul. Ryszarda Siwca odsłonięto poświęcony mu pomnik. Złożył najwyższą ofiarę po to, żeby nie zginęła prawda - napisano na monumencie.

Obchody na stadionie

W ramach obchodów 45. rocznicy samospalenia Ryszarda Siwca w niedzielę o godzinie 12.00 na Stadionie Narodowym w Loży Platynowej odbędzie się konferencja prasowa, a także  zabrzmi Posłanie Ryszarda Siwca.

Gościem specjalnym konferencji będzie Wit Siwiec syn Ryszarda Siwca.

Uroczystości przygotował Ośrodek Karta.

PAP/su/par

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • leo

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 16:49 ~leo

    A ponad rok temu na Stadionie Narodowym znajdującym się w tym samym miejscu co były stadion X lecia Natalia pokazała cycki, czym zrobiła ogromną karierę

  • MKO

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 14:44 ~MKO

    A stare komuchy mają się dobrze. Mają dobre emeryturki. Jaruzelski, Kiszczak i paru innych dożyli sędziwych lat, niezagrożeni przez sprawiedliwość. A faceta nie ma już 45 lat. Byłem jako dziecko wtedy na stadionie.

  • ZDZICHKOM

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 14:42 ~ZDZICHKOM

    W 1981 R NA GRANICY POLSKO CZECHOSŁOWACKIEJ STAŁY DYWIZJE PANCERNE GOTOWE ZREWANZOWAĆ SIE ZA TAMTO. IPN TNIE GŁĄBA NA TEN TEMAT. ZAPYTALI BY MIESZKANCÓW MUSZYNY,ŻEGIESTOWA.

  • GRUPA HENOCHA Warszawa

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 14:37 GRUPA…

    Po prostu przygotował się do pobytu w piekle, by łatwiej znosic smażenie i gotowanie wg. wiary katolickiej.

  • Pamiętam

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 13:50 ~Pamiętam

    Za rządów Tuska samospaliło się więcej ludzi niż za czasów całego PRL-u. Ale o tych ludziach jest cicho, media szybko zamilkły. Przykre.

  • cekar

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 12:45 ~cekar

    wawa3~wawa3

    wielki człowiek, Czesi o nim pamiętają, Polacy niestety nie...wstyd.Zamiast nazywać ronda im jana pawła nazwijcie człowieka który tak kochał naród Czeski że oddał za niego w proteście życie. Czesi nienawidzą Polaków za tą interwencję, wystarczy pojechać do Pragi aby to zrozumieć.


    On nie kochał "Narodu Czeskiego" tylko wolność,a protestował przeciw jej łamaniu poprzez interwencję w Czechosłowacji!

  • lolo

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 12:20 ~lolo

    "Gdyby mu później odbiło to mógłby robić za knota na Olimpiadzie".
    To nie moje słowa lesz słowa "jajcarzy" Smolenia i Laskowika po podobnej tragedii z czasów "późnego Gierka", gdy "kopano już trupa".

  • robocopter

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 11:13 robocopter

    Nie można porównywać prawdziwego patrioty człowieka gotowego na śmierć w imię wolności i walki z komuchami do Kaczyńskiego oszusta, obłudnika, człowieka chorego na władzę , który jest 100 razy gorszy od swojego brata , tamten był chociaż przyzwoity, choć jako prezydent kiepski

  • xyz

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 10:59 ~xyz

    grzesiek~grzesiek

    W czerwcu br. też zmarł człowiek, który podpalił się w proteście pod kancelarią premiera. Miał 56 lat i był z Kielc.


    Pierwsza ofiara wojny domowej rozpętywanej przez dwa postsolidarnościowe psy, które walczą o koryto: Donalda i Jarka

  • grzesiek

    zgłoś naruszenie odpowiedz 08.09.2013 09:52 ~grzesiek

    W czerwcu br. też zmarł człowiek, który podpalił się w proteście pod kancelarią premiera. Miał 56 lat i był z Kielc.

  • ZASADY FORUM: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN Warszawa.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Dodaj swój komentarz »

  • Zobacz wszystkie komentarze »

Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia?

Zostań Reporterem 24 - wyślij nam swój materiał przez Kontakt24 lub kontakt24@tvn.pl

Oglądaj wideo

Oglądasz: Mur runął na parkingu

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Wybite szyby i zniszczone auta

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Z tramwaju wprost pod koła

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Anioł objawił się na Ursynowie

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Hipsterskie śniadania w autobusowej hali

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: Zorganizowali "gang dzieciaków" i pomazali chodniki

Przeczytaj o tym więcej »

Oglądasz: To może być bardzo droga podróż

Przeczytaj o tym więcej »

Ulice

Komunikaty o utrudnieniach na drogach

Pałac kultury i nauki Mapy z informacjami o ruchu drogowym - Targeo.pl
  • 07:31 Marsa/Żołnierska: uszkodzona sygnalizacja świetlna
  • 09:46 Tunel na ulicy Globusowej: utrudnienia
  • 08:42 Powstańców Śląskich/Połczyńska: potrącenie 2 osób

Absurdy

Samotne auto pośród błękitu. "Trudno komentować głupotę"

Samotne auto pośród błękitu. "Trudno komentować głupotę"

Elegancki samochód osobowy stojący samotnie pośrodku wielkiej plamy błękitu wypatrzył jeden z naszych czytelników. Wysłał zdjęcia na Kontakt 24. WIĘCEJ »

Zobacz więcej absurdów »